Günter Grass: ślady noblisty w Gdańsku – kompletny przewodnik

Günter Grass urodził się 16 października 1927 roku w mieście Gdańsk. Jego wczesne lata w dzielnicy Wrzeszcz przy ulicy Lelewela 13 ukształtowały przyszłego noblistę. Günter Grass pozostaje postacią, której wpływ na literaturę światową jest bezsporny, choć jego życiorys zawiera trudne rozdziały.

W pigułce:

• Ślady obecności, które pozostawił Günter Grass, koncentrują się w dzielnicy Wrzeszcz oraz w centrum miasta.
• Noblista otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury w 1999 roku za swoją twórczość.
• Odwiedzając Gdańsk, warto zobaczyć pomnik-ławeczka Oskara Matzeratha oraz dom przy ulicy Lelewela 13.
• Fakt wcielenia do Waffen-SS w 1944 roku stanowi istotny element dyskusji nad jego publicznym wizerunkiem.

1. Ulica Lelewela 13 – dom rodzinny w dzielnicy Gdańsk-Wrzeszcz.
2. Plac Wybickiego – miejsce, gdzie stoi pomnik-ławeczka Oskara Matzeratha.
3. Akademia Sztuk w Berlinie – siedziba Fundacja im. Daniela Chodowieckiego.
4. UG – gdańska uczelnia, która nadała mu tytuł doktora honoris causa.
5. UAM – uczelnia w Poznaniu, która również uhonorowała go tytułem doktora honoris causa.
6. Cmentarz w Behlendorf – miejsce pochówku po śmierci 13 kwietnia 2015 roku.

Gdzie w Gdańsku można odnaleźć ślady literackie noblisty?

Gdańsk-Wrzeszcz to dzielnica, w której Günter Grass spędził swoje wczesne lata. Kamienica przy ulicy Lelewela 13 jest punktem, do którego odwołuje się Gdański Szlak Literacki. To miejsce jest kluczowe. Pozwala zrozumieć topografię jego dzieł.

Jakie miejsca w Gdańsku-Wrzeszczu są związane z dzieciństwem pisarza?

Wspomnienia z Wrzeszcza stanowią fundament świata, który opisał Instytut Kaszubski. Ulica Lelewela 13 była domem. Opisywał tam przedwojenne realia miasta. Spacer po okolicy ułatwia zrozumienie jego twórczości.

Gdzie znajduje się pomnik-ławeczka Oskara Matzeratha?

Pomnik-ławeczka Oskara Matzeratha stoi na placu Wybickiego. Obiekt odsłonięto w 2002 roku. Stanowi hołd dla bohatera, którego wykreował noblista. Czytelnicy często odwiedzają to miejsce. Chcą skonfrontować swoje wyobrażenia z rzeźbą.

Dlaczego trylogia gdańska jest kluczowa dla tożsamości literackiej miasta?

Trylogia gdańska, obejmująca dzieła takie jak „Blaszany bębenek”, „Kot i mysz” oraz „Psie lata”, wpisała Gdańsk do kanonu literatury. Katalog zbiorów bibliotecznych PAN potwierdza znaczenie tych tekstów. Autor przywrócił pamięć o wielokulturowej przeszłości miasta. Był to proces ważny.

Jaką rolę pełniła Fundacja im. Daniela Chodowieckiego w promocji kultury?

Fundacja im. Daniela Chodowieckiego powstała w 1992 roku w Berlinie. Siedzibę zlokalizowano w instytucji, jaką jest Akademia Sztuk. Pozwalała na realizację ambitnych projektów. Łączyła literaturę z plastyką.

Czy posiadał tytuł Honorowy Obywatel Miasta Gdańska?

Rada Miasta Gdańska przyznała tytuł Honorowy Obywatel Miasta Gdańska w 1993 roku. Wyróżnienie było wyrazem uznania dla wkładu w rozsławienie miasta. Podkreślało relację z miejscem urodzenia. Było to istotne.

Jakie kontrowersje wzbudziło wcielenie do Waffen-SS oraz wiersz „Co musi zostać powiedziane”?

Wcielenie do Waffen-SS nastąpiło w 1944 roku w ramach dziesiątej dywizji pancernej „Frundsberg”. Temat ten był trudny. W 2012 roku wiersz „Co musi zostać powiedziane” wywołał falę krytyki. PEN Club odnotował te wydarzenia. Izraelskie MSW uznało go za persona non grata.

Jakie fakty dotyczące życia prywatnego wpływały na wizerunek publiczny?

Życie prywatne noblisty obejmowało związki z 3 kobietami. W 1954 roku poślubił Annę Schwarz. Mieli czworo dzieci. W 1979 roku ożenił się z Ute Grunert. Byli razem 36 lat. W chwili śmierci posiadał 18 wnucząt.

Gdzie spoczywa po śmierci w Lubece?

Zmarł 13 kwietnia 2015 roku w Lubece. Pochowano go 29 kwietnia 2015 roku na cmentarz w Behlendorf. To miejsce pochówku zamyka życiową drogę. Rozpoczęła się w Gdańsku.

Najczęściej zadawane pytania

Gdzie w Gdańsku najlepiej rozpocząć poszukiwanie śladów?

Najlepiej rozpocząć od dzielnicy Wrzeszcz. Tam znajduje się dom przy ulicy Lelewela 13. Następnie warto udać się na plac Wybickiego.

Czy otrzymał doktoraty honoris causa od polskich uczelni?

Tak, otrzymał takie tytuły od 2 uczelni. UAM uhonorował go w 1990 roku, a UG w 1993 roku.

Ile dzieci miał pisarz?

W chwili śmierci w 2015 roku był ojcem dzieci z 3 kobietami. Posiadał 18 wnucząt.

Co wywołało kontrowersje wokół wiersza „Co musi zostać powiedziane”?

Wiersz „Co musi zostać powiedziane” z 2012 roku wywołał ostrą krytykę. Izraelskie MSW uznało go za persona non grata.

Poznanie śladów w Gdańsku pozwala lepiej zrozumieć literacką spuściznę noblisty. Przed wizytą warto zapoznać się z najważniejszymi faktami, aby w pełni wykorzystać czas na poznawanie historii.